Fakt: Dieta nie leczy raka

Fakt: Dieta nie leczy raka

Obietnica „oczyszczenia organizmu” brzmi przekonująco, zwłaszcza gdy towarzyszy jej szybki spadek masy ciała. Nie mówi jednak, jaka substancja miałaby zostać usunięta ani czy kuracja przynosi korzyść zdrowotną. W przypadku choroby nowotworowej podobna obietnica może skłonić do restrykcyjnej diety lub odłożenia leczenia, dlatego warto oddzielić rolę żywienia od twierdzeń o „detoksie”.

Jak organizm usuwa zbędne substancje?

Organizm robi to bez specjalnych kuracji. Wątroba przekształca wiele związków w formy, które można wydalić. Nerki filtrują krew i usuwają produkty przemiany materii z moczem. W procesie uczestniczą również płuca i przewód pokarmowy.
Jeśli dojdzie do rzeczywistego zatrucia, potrzebna jest diagnoza i leczenie dobrane do konkretnej substancji. Sok, głodówka ani suplement nie zastąpią pomocy medycznej.

Co właściwie oznacza „toksyna”?

Reklamy detoksów zazwyczaj nie podają:
• jaką substancję ma usunąć kuracja,
• w jaki sposób zmierzono jej stężenie,
• ile tej substancji było przed kuracją i po niej,
• czy odnotowana zmiana miała znaczenie dla zdrowia.

Przegląd badań dotyczących diet detoksykacyjnych nie znalazł wiarygodnych badań klinicznych potwierdzających, że takie produkty usuwają toksyny lub zapewniają trwałe korzyści zdrowotne [1].

Jaką rolę ma dieta podczas leczenia raka?

Prawidłowo dobrane żywienie pomaga utrzymać siłę, masę mięśniową i zdolność organizmu do regeneracji. Potrzeby chorego zależą jednak od rodzaju nowotworu, etapu leczenia, występujących objawów i stanu odżywienia.

Bardzo restrykcyjna dieta może dostarczać za mało energii i białka. Dla osoby, która już chudnie z powodu choroby lub leczenia, dalsza utrata masy ciała może być szczególnie niebezpieczna.

Naukowcy badają diety naśladujące post jako możliwe uzupełnienie wybranych terapii przeciwnowotworowych. W badaniach stosowano je pod kontrolą lekarską i razem z leczeniem onkologicznym. Wyniki nie potwierdzają, że głodówka lub „detoks” samodzielnie leczą raka [2,3].

Co można stracić, zastępując leczenie dietą?

Największym zagrożeniem jest czas. Nowotwór może rozwijać się w okresie, w którym chory stosuje nieskuteczną kurację zamiast rozpocząć leczenie.

W amerykańskiej analizie pacjentów z niemetastatycznym rakiem piersi, prostaty, płuca lub jelita grubego pięć lat od rozpoznania żyło 54,7% osób, które zamiast leczenia onkologicznego wybrały metody alternatywne, oraz 78,3% osób leczonych onkologicznie [4]. Analiza dotyczyła zastępowania leczenia metodami alternatywnymi ogółem – nie oceniano w niej osobno diet oczyszczających.

Skąd wziął się mit?

Słowo „detoks” wykorzystuje prosty i sugestywny obraz: chorobę przedstawia jako nagromadzenie zanieczyszczeń, które można „wypłukać”. Utrata wody i masy ciała może dawać szybkie, widoczne efekty, łatwo więc uznać je za dowód oczyszczenia organizmu.

W przypadku raka tę narrację wzmacniają hasła o „zagłodzeniu nowotworu”. Upraszczają one skomplikowaną chorobę do jednego mechanizmu i obiecują choremu pełną kontrolę dzięki zmianie jadłospisu.

Post bywa określany jako „detoks”, jednak naukowo nie oznacza to oczyszczania organizmu z bliżej nieokreślonych toksyn. W czasie postu zachodzą procesy adaptacyjne, m.in. przełączenie metabolizmu na ketony i nasilenie autofagii, a jego potencjalne zastosowanie jako uzupełnienia wybranych terapii przeciwnowotworowych jest przedmiotem badań. Nie ma jednak podstaw, aby traktować post jako samodzielną metodę leczenia nowotworów, a podczas terapii onkologicznej jego stosowanie wymaga konsultacji z zespołem leczącym.

dr Joanna Pieczyńska, prof. UMW

Pytania i odpowiedzi