Dezinformacja
Fakt: Bańki nie leczą przeziębienia
dr Stanisław Karol Manulik
W skrócie
Nie ma wiarygodnych dowodów, że bańki skracają przeziębienie, zwalczają wywołujące je wirusy lub zapobiegają powikłaniom. Przeziębienie najczęściej ustępuje samo. Podstawą postępowania jest łagodzenie objawów, odpoczynek i odpowiednie nawodnienie. Bańki mogą powodować działania niepożądane m.in. siniaki, podrażnienia skóry, a w przypadku baniek ogniowych także oparzenia.
Fakt: Bańki nie leczą przeziębienia
Podczas zabiegu wytwarzane jest podciśnienie, które powoduje miejscowe przekrwienie skóry i tkanek znajdujących się pod nią. Nie wykazano, aby taki mechanizm pomagał organizmowi szybciej zwalczyć wirusy lub skracał czas przeziębienia.
Badania nad bańkami mają istotne ograniczenia. Często obejmują niewielkie grupy pacjentów, są obarczone ryzykiem błędów metodologicznych lub nie mają odpowiedniej grupy kontrolnej. Na podstawie dostępnych danych nie można uznać baniek za skuteczną metodę leczenia przeziębienia.
Poprawa samopoczucia a skuteczność leczenia
Po postawieniu baniek można rzeczywiście poczuć się lepiej. Nie oznacza to jednak, że zabieg przyspieszył zdrowienie.
Przeziębienie ma naturalny przebieg i zazwyczaj po kilku dniach objawy zaczynają ustępować. Jeśli właśnie wtedy postawimy bańki, łatwo przypisać im poprawę, która nastąpiłaby również bez zabiegu. Znaczenie mogą mieć także odpoczynek, opieka bliskiej osoby i przekonanie, że zastosowana metoda pomoże. Poprawa samopoczucia nie dowodzi jednak, że bańki skróciły infekcję lub wpłynęły na jej przyczynę.
Możliwe działania niepożądane
Bańki nie są obojętne dla organizmu. Opisywane działania niepożądane obejmują:
- siniaki, wybroczyny i inne zmiany skórne,
- ból i podrażnienie skóry,
- oparzenia przy stosowaniu baniek ogniowych,
- rzadziej zakażenia skóry.
Poważne działania niepożądane opisywano rzadko, ale dane o bezpieczeństwie są ograniczone i nie zawsze systematycznie raportowane. Z tego powodu nie powinny zastępować postępowania opartego na aktualnej wiedzy medycznej.
Przeziębienie w większości przypadków ustępuje samo. Podstawą jest odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz łagodzenie dokuczliwych objawów. W razie potrzeby można stosować leki przeciwbólowe lub przeciwgorączkowe zgodnie z ich wskazaniami.
Z lekarzem należy się skontaktować, jeśli objawy nie poprawiają się po 10 dniach, gorączka utrzymuje się dłużej niż 3–4 dni albo po początkowej poprawie następuje pogorszenie. Pilnej konsultacji wymagają duszność, ból w klatce piersiowej, odwodnienie, zaburzenia świadomości lub wyraźne pogorszenie stanu ogólnego.
Skąd się wziął mit?
Bańki były stosowane przez pokolenia, gdy możliwości leczenia infekcji były znacznie bardziej ograniczone. Z czasem stały się częścią domowego rytuału leczenia przeziębienia.
Ich reputację wzmacnia naturalny przebieg infekcji. Objawy po kilku dniach zwykle zaczynają słabnąć. Jeśli w tym czasie postawiono bańki, poprawę łatwo było uznać za efekt zabiegu.
Nie zidentyfikowano dobrej jakości badań z odpowiednią grupą kontrolną, które pozwalałyby stwierdzić, że stawianie baniek skraca typowe przeziębienie. Bez takiej grupy łatwo przypisać naturalne zdrowienie zastosowanej metodzie
Odczucie poprawy po postawieniu baniek może być całkowicie autentyczne. Trzeba jednak odróżnić dwa stwierdzenia: „po zabiegu poczułem się lepiej” i „zabieg spowodował, że wyzdrowiałem szybciej”. To drugie wymaga potwierdzenia w dobrze zaprojektowanym badaniu kontrolowanym
dr Stanisław Manulik, prof. UMW
Pytania i odpowiedzi
Nie. Nie ma wiarygodnych dowodów, że skracają infekcję, zwalczają wirusy lub zmniejszają ryzyko powikłań.
Tak. Poprawa samopoczucia jest możliwa, ale nie oznacza, że bańki wpłynęły na wirusa lub skróciły czas choroby.
Nie ma przekonujących dowodów, że stawianie baniek wzmacnia odporność w sposób, który pomaga szybciej zwalczyć przeziębienie.
Nie zawsze. Mogą powodować siniaki, ból i podrażnienia skóry, a bańki ogniowe także oparzenia.
Nie. Bańki nie powinny zastępować leczenia objawowego ani konsultacji z lekarzem, gdy pojawiają się niepokojące objawy.
Bibliografia
-
Mohamed, A.A., Zhang, X., Jan, Y.K. (2023). Evidence-based and adverse-effects analyses of cupping therapy in musculoskeletal and sports rehabilitation: A systematic and evidence-based review. https://doi.org/10.3233/BMR-210242
-
Choi, T.Y., Ang, L., Ku, B., Jun, J.H., Lee, M.S. (2021). Evidence Map of Cupping Therapy. https://doi.org/10.3390/jcm10081750
-
Li, W., Chung, S.L., Lei, M., Yang, X., Jin, Z. (2024). Dry cupping as an adjuvant treatment of individuals with severe pneumonia: study protocol for a placebo-controlled, randomised study. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-082081
Spis treści
przeczytane
dr Stanisław Karol Manulik
Nauczyciel akademicki Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, pełniący obowiązki kierownika Katedry Pielęgniarstwa. Pielęgniarz i specjalista w dziedzinie zdrowia publicznego, organizacji i zarządzania oraz pielęgniarstwa epidemiologicznego, rodzinnego i kardiologicznego.
Dowiedz się więcej
