Fakt: Używanie telefonów komórkowych nie zwiększa ryzyka raka mózgu

Fakt: Używanie telefonów komórkowych nie zwiększa ryzyka raka mózgu

Obawy dotyczące telefonów komórkowych koncentrują się na emitowanych przez nie falach radiowych. Podczas rozmowy telefon trzymamy blisko głowy, dlatego od lat badano, czy taka ekspozycja może zwiększać ryzyko guzów mózgu.

Najmocniejszym obecnie podsumowaniem danych jest przegląd z 2024 roku, obejmujący 63 publikacje z 22 krajów. Jego autorzy przeanalizowali badania dotyczące ekspozycji na fale radiowe oraz ryzyka nowotworów, a ich praca wskazuje, że używanie telefonów komórkowych nie wiązało się ze wzrostem ryzyka glejaka, oponiaka ani nerwiaka nerwu słuchowego. Nie obserwowano też wzrostu ryzyka wraz z liczbą lat korzystania z telefonu, łącznym czasem rozmów ani liczbą połączeń. Autorzy ocenili pewność dowodów jako umiarkowaną i uznali, że ekspozycja związana z używaniem telefonu prawdopodobnie nie zwiększa ryzyka tych guzów.

Ważnych danych dostarcza też badanie COSMOS, prowadzone w kilku krajach europejskich. Objęło 264 574 osoby. W grupie osób z największą skumulowaną liczbą godzin rozmów nie stwierdzono większego ryzyka zachorowana na nowotwory mózgu.

Fale radiowe to nie promieniowanie jonizujące

Słowo „promieniowanie” może kojarzyć się z promieniowaniem rentgenowskim czy gamma. Telefon komórkowy emituje jednak fale radiowe należące do promieniowania niejonizującego. Nie mają one energii potrzebnej do jonizacji cząsteczek i bezpośredniego uszkadzania DNA w sposób charakterystyczny dla promieniowania jonizującego..

Skąd więc klasyfikacja IARC?

W 2011 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaklasyfikowała pola elektromagnetyczne o częstotliwościach radiowych jako „możliwie rakotwórcze dla ludzi” – do grupy 2B. Ocena dotyczyła pól radiowych jako kategorii ekspozycji, a nie samych telefonów. Podstawą były ograniczone dowody dotyczące przede wszystkim glejaka i nerwiaka nerwu słuchowego. Część badań wskazywała na wzrost ryzyka, ale IARC podkreślała, że nie można było z wystarczającą pewnością wykluczyć błędów i czynników zakłócających.

Od tego czasu pojawiły się większe badania i nowe przeglądy. Nie potwierdzają one wzrostu ryzyka raka mózgu związanego z używaniem telefonu komórkowego. Historyczna klasyfikacja IARC wyjaśnia, skąd wzięły się obawy, ale nie jest dowodem, że telefony powodują nowotwory.

Skąd się wziął mit?

Obawy nasiliły się wraz z upowszechnieniem telefonów komórkowych i informacjami o emitowanym przez nie „promieniowaniu”. Wzmocniła je klasyfikacja IARC z 2011 roku, często przytaczana bez wyjaśnienia, podczas gdy nie potwierdzała związku przyczynowego. Intuicyjnie niepokój budzi też fakt, że podczas rozmowy telefon znajduje się blisko głowy.

Telefony komórkowe emitują promieniowanie w zakresie częstotliwości radiowych, wszystkie te częstotliwości są niskie i z niską energią – zbyt niską aby uszkodzić DNA w komórce. Promieniowanie o częstotliwości radiowej, czyli takiej jak w telefonie komórkowym, może jedynie nagrzać okolice ciała przy której jest trzymane (np. ucho), ale to za mało, żeby podnieść temperaturę ciała. Szeroko przeprowadzone badania epidemiologiczne na świecie nie potwierdziły związku między korzystaniem z telefonu komórkowego a rakiem.

lek. Izabella Dębicka

Pytania i odpowiedzi