Fakt: Mammografia pomaga wykryć raka piersi, zanim pojawią się objawy

Fakt: Mammografia pomaga wykryć raka piersi

Rak piersi może rozwijać się przez pewien czas bez wyraźnych objawów. Zmiana może być jeszcze zbyt mała, aby można było ją wyczuć, ale już widoczna w mammografii.

Ma to znaczenie dla dalszego leczenia. Wcześniej wykryte guzy są zwykle mniejsze i rzadziej towarzyszy im zajęcie węzłów chłonnych. Zwiększa to możliwość zastosowania leczenia oszczędzającego pierś i może ograniczyć zakres terapii.

W Polsce program badań przesiewowych obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat bez objawów sugerujących raka piersi. Bezpłatną mammografię w ramach programu wykonuje się co dwa lata.

Program przesiewowy jest przeznaczony dla kobiet bez objawów. Guz, wciągnięcie brodawki, krwisty wyciek lub zmiana skóry piersi wymagają konsultacji lekarskiej – nie należy czekać na kolejne badanie przesiewowe.

Czy mammografia ma ograniczenia?

Tak. Nieprawidłowy wynik mammografii nie zawsze oznacza raka. Czasami prowadzi do wykonania dodatkowych badań, a w określonych sytuacjach także biopsji. Dla pacjentki może to oznaczać stres i niepokój.

Innym ograniczeniem jest nadrozpoznawalność. To wykrycie nowotworu, który bez badania przesiewowego nie spowodowałby objawów ani nie zagroziłby życiu kobiety. Problem polega na tym, że w chwili rozpoznania nie zawsze można przewidzieć, jak będzie zachowywała się wykryta zmiana.

Mammografia wykorzystuje również promieniowanie rentgenowskie. W programach przesiewowych kontroluje się zarówno jakość wykonywanych badań, jak i dawki promieniowania.

Czy korzyści przewyższają te ograniczenia?

W badaniach populacyjnych i metaanalizach wykazano, że udział w mammograficznych badaniach przesiewowych wiąże się ze zmniejszeniem umieralności z powodu raka piersi. Screening pozwala również częściej wykrywać mniejsze guzy i nowotwory bez zajęcia węzłów chłonnych.

Bilans korzyści i możliwych szkód nie jest jednak identyczny dla każdej kobiety. Znaczenie mają m.in. wiek i indywidualne ryzyko zachorowania. Szczególnego podejścia wymagają kobiety z grup wysokiego ryzyka, np. nosicielki patogennych wariantów genów BRCA1 i BRCA2, które są objęte innym schematem badań.

Skąd się wziął mit?

Mit wykorzystuje rzeczywiste ograniczenia mammografii: możliwość wyniku fałszywie dodatniego, dodatkowej biopsji, nadrozpoznania czy ekspozycji na promieniowanie. To sprawia, że brzmi wiarygodnie.

Nie można mówić wyłącznie o tych ograniczeniach, pomijając podstawowy cel screeningu: wykrycie raka wcześniej i zmniejszenie ryzyka śmierci z jego powodu.

Mammografia przesiewowa nie jest badaniem pozbawionym ograniczeń, jednak jej korzyści są dobrze udokumentowane. Wysokiej jakości programy przesiewowe pozwalają wykrywać raka piersi na wcześniejszym etapie, kiedy guz jest mniejszy, rzadziej dochodzi do zajęcia węzłów chłonnych, a możliwości skutecznego i mniej obciążającego leczenia są większe. Wczesne rozpoznanie zwiększa między innymi szansę na leczenie oszczędzające pierś i może ograniczyć konieczność stosowania bardziej agresywnych metod terapii. Dlatego potencjalnych szkód, takich jak wyniki fałszywie dodatnie czy nadrozpoznawalność, nie należy analizować w oderwaniu od najważniejszej korzyści screeningu – zmniejszenia liczby zaawansowanych nowotworów i zgonów z powodu raka piersiW codziennej praktyce widzę, że psychoterapia często okazuje się skuteczniejsza niż same leki — zwłaszcza w długim okresie

prof. dr hab. Rafał Matkowski · Zakładu Chirurgii Onkologicznej Katedry Onkologii UMW

Najczęściej zadawane pytania