Fakt: Picie kawy nie zwiększa ogólnego ryzyka zachorowania na raka

Fakt: Picie kawy nie zwiększa ogólnego ryzyka zachorowania na raka

W 2016 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) po raz kolejny oceniła związek między piciem kawy a nowotworami. Po analizie dostępnych danych uznano, że picia kawy nie można zaklasyfikować jako rakotwórczego. Była to zmiana względem oceny z 1991 roku, kiedy na podstawie ówczesnych, mocno ograniczonych danych, podejrzewano jej związek przede wszystkim z rakiem pęcherza.

Szerokie przeglądy badań również nie wskazują, aby kawa zwiększała ogólne ryzyko zachorowania na raka. Przegląd obejmujący 28 metaanaliz dotyczących 26 lokalizacji nowotworów wykazał, że najbardziej przekonujące dane dotyczą raka wątroby i trzonu macicy, ale w obu przypadkach większe spożycie kawy wiązało się z niższym ryzykiem zachorowania.

Nie oznacza to jednak, że kawa zapobiega rakowi. Większość tych danych pochodzi z badań obserwacyjnych. Pokazują one, że określone zjawiska występują razem częściej lub rzadziej, ale nie wystarczają do stwierdzenia, że jedno bezpośrednio powoduje drugie.

Dlaczego wyniki badań mogą się różnić?

Na ryzyko nowotworów wpływa wiele czynników. Osoby pijące kawę mogą różnić się od niepijących także pod względem palenia tytoniu, spożycia alkoholu, diety, aktywności fizycznej czy stanu zdrowia. Badacze starają się uwzględniać te różnice, ale w badaniach obserwacyjnych nie zawsze można całkowicie wykluczyć ich wpływ.

Ma to znaczenie zwłaszcza w analizach dotyczących nowotworów silnie związanych z paleniem. W dużym przeglądzie badań niekorzystne związki obserwowane wcześniej dla części chorób w dużej mierze zanikały po odpowiednim uwzględnieniu palenia tytoniu.

Dlatego pojedynczego badania dotyczącego jednego rodzaju nowotworu nie należy interpretować w oderwaniu od całokształtu danych.

Znaczenie ma temperatura napoju

Czym innym jest kawa, a czym innym temperatura, w której ją pijemy. IARC uznała regularne picie bardzo gorących napojów – powyżej około 65°C – za prawdopodobnie rakotwórcze dla ludzi ze względu na związek z rakiem przełyku. Nie jest to więc działanie charakterystyczne wyłącznie dla kawy.

Nie ma podstaw, aby rezygnować z kawy z obawy, że sama w sobie powoduje raka. Jednocześnie obserwowany w badaniach związek między jej piciem a niższym ryzykiem niektórych nowotworów nie jest powodem, by traktować kawę jako sposób zapobiegania chorobie.

Skąd się wziął mit?

Mit ma konkretne historyczne źródło. W 1991 roku IARC zaklasyfikowała picie kawy jako „możliwie rakotwórcze” z powodu ograniczonych wówczas danych dotyczących raka pęcherza. Po zgromadzeniu znacznie większej liczby badań ocenę zmieniono. Dawna klasyfikacja nadal jednak pojawia się w uproszczonych przekazach i może podtrzymywać przekonanie, że kawa powoduje raka.

Nawyki żywieniowe ludzi na całym świecie sugerują, że pewne produkty mogą mieć wpływ na zdrowie człowieka i należy do nich kawa. W ostatnich latach jej spożycie znacznie wzrosło i zaczęto badać jaki ma wpływ na procesy nowotworowe. Wiele analiz wskazało, że spożycie kawy zmniejsza ryzyko zachorowania na raka. Napój ten zawiera ponad tysiąc różnych związków chemicznych, ale szczególnie zwracają uwagę polifenole, kofeina, kafestol, kwasy chlorogenowe, kahweol, czyli przeciwutleniacze i substancje przeciwzapalne. Niemniej jednak nie należy traktować kawy ani jako środka profilaktycznego, ani jako leku na raka, ponieważ wymaga to dalszych badań. Jednocześnie wieloletnie obserwacje nie potwierdziły, że kawa może zwiększać ryzyko zachorowania na raka. Zwiększenie ryzyka zachorowania na nowotwór u ludzi zależy od wielu czynników, w tym także innych zachowań prozdrowotnych jak np. dieta, styl życia, używki i inne.

lek. Izabella Dębicka

Pytania i odpowiedzi