Fakt: Naturalne terapie nie zastąpią skutecznego leczenia onkologicznego

Fakt: Naturalne terapie nie zastąpią skutecznego leczenia onkologicznego

O tym, czy terapia może leczyć nowotwór, nie decyduje jej pochodzenie, lecz wyniki badań. Leczenie onkologiczne dobiera się do rodzaju i zaawansowania nowotworu, jego cech biologicznych oraz stanu pacjenta. Może ono obejmować m.in. operację, radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię, immunoterapię i leczenie ukierunkowane molekularnie.

Naturalne pochodzenie substancji nie wyklucza jej zastosowania w medycynie. Część leków powstała na bazie związków występujących w naturze. Zanim jednak substancja zostanie uznana za lek, trzeba wykazać jej skuteczność i bezpieczeństwo, ustalić odpowiednią dawkę oraz poznać możliwe działania niepożądane i interakcje.

Co się dzieje, gdy terapia alternatywna zastępuje leczenie?

W dużym amerykańskim badaniu obserwacyjnym porównano chorych na nieprzerzutowego raka piersi, prostaty, płuca lub jelita grubego. Pacjenci, którzy wybrali metody alternatywne jako jedyne leczenie przeciwnowotworowe, mieli 2,5-krotnie większe ryzyko zgonu niż pacjenci leczeni metodami onkologicznymi.

Badanie nie pozwala stwierdzić, że każda metoda alternatywna sama w sobie zwiększa ryzyko śmierci. Było retrospektywne i nie zawierało szczegółowych danych o konkretnych terapiach alternatywnych. Pokazuje jednak, że zastąpienie leczenia o potwierdzonej skuteczności niepotwierdzoną metodą może mieć poważne konsekwencje.

Uzupełniać leczenie to nie to samo, co je zastępować

Należy odróżnić terapię alternatywną od komplementarnej. Alternatywna stosowana jest zamiast leczenia onkologicznego, komplementarna – obok niego.
W analizie danych prawie 1,9 mln chorych pacjenci korzystający z metod komplementarnych częściej odmawiali części zalecanego leczenia, m.in. operacji, chemioterapii, radioterapii lub hormonoterapii. Mieli też gorsze przeżycie. Wskazuje to, że szczególnym zagrożeniem jest rezygnacja z terapii o potwierdzonej skuteczności.

Niektóre metody komplementarne mają natomiast udokumentowane zastosowanie w leczeniu objawów i skutków terapii. Wytyczne Society for Integrative Oncology (SIO) oraz American Society of Clinical Oncology (ASCO) wskazują wybrane interwencje, np. akupunkturę w określonych rodzajach bólu. Ich celem jest jednak łagodzenie dolegliwości i poprawa jakości życia, a nie leczenie samego nowotworu.

O ziołach, suplementach, specjalnych dietach i innych dodatkowych metodach warto powiedzieć lekarzowi. Pozwala to ocenić ich bezpieczeństwo, możliwe interakcje oraz to, czy nie opóźniają lub nie zastępują leczenia, którego skuteczność została potwierdzona.

Skąd się wziął mit?

„Naturalne” często kojarzy się z bezpiecznym i łagodnym, a leczenie onkologiczne – z działaniami niepożądanymi. Mit wzmacniają też historie o „cudownych wyleczeniach” i treści internetowe obiecujące proste rozwiązania. Badania pokazują, że dezinformacja o leczeniu raka jest w sieci częsta, a niepotwierdzone terapie bywają przedstawiane jako alternatywa dla leczenia opartego na dowodach.Bańki były stosowane przez pokolenia, gdy możliwości leczenia infekcji były znacznie bardziej ograniczone. Z czasem stały się częścią domowego rytuału leczenia przeziębienia.

Ich reputację wzmacnia naturalny przebieg infekcji. Objawy po kilku dniach zwykle zaczynają słabnąć. Jeśli w tym czasie postawiono bańki, poprawę łatwo było uznać za efekt zabiegu.

Konwencjonalne leczenie onkologiczne opiera się na faktach i wynikach badań naukowych. Są to terapie o sprawdzonej skuteczności. Natomiast terapie naturalne, niekonwencjonalne, nie przeszły wiarygodnych badań i nie mają udowodnionego działania przeciwnowotworowego. Pojęcie „medycyna naturalna” ma bardzo szeroki zakres stosowania różnych substancji (np. suplementów diety, wysokich dawek witamin, preparatów ziołowych, homeopatycznych), technologii (np. bioenergoterapia, hipnoterapia i inne), czy podejmowania innych działań np. modyfikacja diety. Cechą łączącą wszystkie te metody jest brak dowodów naukowych, że są skuteczne w leczeniu nowotworów. Czasem metody naturalne mogą wspierać zasadnicze leczenie przeciwnowotworowe (należy to omówić z lekarzem), ale całkowite zastąpienie leczenia onkologicznego leczeniem naturalnym jest szkodliwe i nieskuteczne. Sprawia, że szanse na wyleczenie lub zatrzymanie choroby znacznie maleją, a niejednokrotnie wręcz choroba, którą można było wyleczyć, staje się nieuleczalna – stracony został cenny czas, a proces nowotworowy rozprzestrzenił się w organizmie. Należy też pamiętać, że gdy pacjent stosuje metody niekonwencjonalne w połączeniu z leczeniem onkologicznym, mogą wystąpić nieznane interakcje pomiędzy preparatami, czasem prowadzące do istotnych toksyczności, uniemożliwiające prowadzenie dalszego leczenia.

lek. Izabella Dębicka

Pytania i odpowiedzi