Fakt: Defibrylator AED ratuje życie i jest bezpieczny dla osoby poszkodowanej

Fakt: AED samo analizuje rytm serca i dopuszcza wyładowanie tylko wtedy, gdy rozpozna rytm do defibrylacji

AED, czyli automatyczny defibrylator zewnętrzny, zaprojektowano z myślą również
o świadkach zdarzenia. Nie trzeba umieć odczytywać zapisu EKG ani samodzielnie decydować, czy należy wykonać wyładowanie.

Po uruchomieniu AED wydaje proste komunikaty głosowe i – zależnie od modelu – wyświetla instrukcje. Wskazuje, gdzie przykleić elektrody, kiedy nie dotykać poszkodowanego i kiedy wznowić uciskanie klatki piersiowej. Wyładowanie jest zalecane tylko po rozpoznaniu rytmu, który można leczyć defibrylacją.

Badania komercyjnie dostępnych AED potwierdzają wysoką trafność algorytmów rozpoznających rytmy do defibrylacji. Nie oznacza to, że urządzenie jest całkowicie odporne na zakłócenia – dlatego podczas analizy nikt nie powinien poruszać ani dotykać poszkodowanego.

W modelu zautomatyzowanym użytkownik naciska przycisk dopiero po komunikacie „wyładowanie zalecane”; bez takiej decyzji urządzenia nie może wymusić wyładowania. Model automatyczny wykonuje je sam po ostrzeżeniu. W obu przypadkach trzeba głośno upewnić się, że nikt nie dotyka poszkodowanego.

Defibrylacja nie jest filmowym „restartem” serca

Sceny z filmów sugerują czasem, że impuls elektryczny „uruchamia” serce, które przestało pracować. To mylące uproszczenie.

Defibrylacja ma przerwać określone, chaotyczne lub bardzo szybkie zaburzenia aktywności elektrycznej serca. Nie leczy rytmów, które nie wymagają defibrylacji Dlatego nie każdy przypadek nagłego zatrzymania krążenia wymaga wyładowania.

Jeżeli wyładowanie nie jest wskazane, AED go nie zaleci. Ratownik powinien natychmiast wrócić do uciskania klatki piersiowej i nadal wykonywać polecenia urządzenia.

W nagłym zatrzymaniu krążenia liczą się minuty

Osoba z nagłym zatrzymaniem krążenia jest nieprzytomna i nie oddycha prawidłowo – pojedyncze westchnięcia lub nieregularne, głośne oddechy nie są prawidłowym oddychaniem. Trzeba natychmiast zadzwonić pod numer 112 lub 999, rozpocząć uciskanie klatki piersiowej i jak najszybciej użyć AED, jeśli jest dostępne.

Lęk przed popełnieniem błędu lub wyrządzeniem krzywdy często powstrzymuje świadków zdarzenia. Badania pokazują, że obawy dotyczące braku umiejętności i odpowiedzialności prawnej należą do najczęstszych barier użycia AED. Tymczasem urządzenie powstało właśnie po to, aby umożliwić defibrylację świadkom zdarzenia jeszcze przed przyjazdem zespołu ratownictwa medycznego.

Wczesna defibrylacja jest jednym z kluczowych ogniw łańcucha przeżycia. W dużym badaniu osób z migotaniem komór każda kolejna minuta opóźnienia pierwszego wyładowania wiązała się z około 6% mniejszą szansą przeżycia do wypisu ze szpitala [7]. Programy publicznego dostępu do AED zwiększają przeżywalność, szczególnie gdy wyładowanie wykonuje świadek przed przyjazdem służb [4–6]. AED nie zastępuje jednak resuscytacji: liczy się połączenie szybkiego wezwania pomocy, uciskania klatki piersiowej i możliwie wczesnej defibrylacji.

Skąd wziął się mit?

Defibrylator kojarzy się z urządzeniem obsługiwanym przez personel medyczny oraz z energią elektryczną. Lęk wzmacniają filmy i seriale, w których defibrylacja wygląda na gwałtowną, skomplikowaną i ryzykowną. Ogólnodostępne AED prowadzi jednak użytkownika krok po kroku, samo analizuje rytm i nie dopuści do wyładowania, jeżeli nie rozpozna rytmu do defibrylacji

Nie powinniśmy bać się AED – powinniśmy bać się utraty kolejnych minut. Urządzenie zaprojektowano tak, aby mogła użyć go osoba bez wykształcenia medycznego. To AED analizuje rytm i decyduje, czy wyładowanie jest wskazane. Rolą świadka jest rozpoznać brak prawidłowego oddechu, wezwać pomoc, uciskać klatkę piersiową i wykonywać polecenia urządzenia. Największym błędem jest bezczynność

dr n. o zdr. Paweł Gawłowski, MBA

Najczęściej zadawane pytania