Fakt: Ciała obcego wbitego w ranę nie należy wyciągać

Mit: Jeśli coś utkwiło w ranie, trzeba to jak najszybciej wyciągnąć

dr hab. Michał Czapla, prof. UMW

Zakład Badań Naukowych i Innowacji w Ratownictwie Medycznym UMW

W skrócie

Głęboko wbitego w ciało przedmiotu nie należy samodzielnie wyciągać, ponieważ jego usunięcie może wywołać silny krwotok i pogłębić obrażenia. Trzeba pozostawić go na miejscu, ograniczyć jego przemieszczanie i wezwać pomoc medyczną. Zasada ta nie dotyczy drobnych, powierzchownych ciał obcych, takich jak niewielka drzazga w skórze.

Fakt: wyciągnięcie głęboko wbitego przedmiotu może wywołać groźny krwotok.

Nóż, pręt, kawałek szkła lub inny przedmiot, który głęboko przebił ciało, może uszkodzić naczynia krwionośne, nerwy, mięśnie lub narządy. Jednocześnie może uciskać uszkodzone naczynia i w ten sposób częściowo ograniczać krwawienie.

Nagłe wyciągnięcie przedmiotu może usunąć ten ucisk i doprowadzić do silnego krwotoku. Poruszanie nim może natomiast zwiększyć uszkodzenia tkanek.

Nie można ocenić rozległości obrażeń wyłącznie na podstawie wyglądu rany. Szczególnie niebezpieczne są głębokie urazy głowy, szyi, klatki piersiowej, brzucha i pachwiny.

Co zrobić do czasu przyjazdu pomocy?

Przedmiot pozostaw w pozycji, w której się znajduje. Nie wciskaj go głębiej i nie próbuj sprawdzać, jak mocno jest wbity.

W pierwszej pomocy należy:

wezwać pomoc medyczną,
ograniczyć ruch przedmiotu, stabilizując go materiałem opatrunkowym ułożonym wokół niego,
przy krwawieniu stosować ucisk wokół przedmiotu, a nie bezpośrednio na niego,
obserwować stan poszkodowanego, zwłaszcza jego świadomość i oddychanie,
chronić poszkodowanego przed wychłodzeniem.

Szczególnie pilnej pomocy wymagają urazy głowy, szyi, klatki piersiowej, brzucha lub pachwiny oraz sytuacje, w których pojawiają się duszność, zaburzenia świadomości lub objawy wstrząsu.

Wyjątkiem mogą być szczególne sytuacje, gdy położenie przedmiotu uniemożliwia utrzymanie drożności dróg oddechowych albo skuteczne prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Dlaczego przedmiot usuwa się w warunkach medycznych?

W szpitalu można dokładniej ocenić położenie przedmiotu i rozległość obrażeń, w razie potrzeby także za pomocą badań obrazowych. Personel medyczny może przygotować się na krwawienie i leczenie uszkodzonych naczyń, tkanek lub narządów.

Zasada pozostawienia przedmiotu w ranie dotyczy przede wszystkim głębokich urazów. Niewielka, powierzchowna drzazga lub kolec w skórze to inna sytuacja i zwykle nie wymaga takiego postępowania.

Skąd wziął się mit?

Usunięcie przedmiotu wydaje się naturalnym sposobem na pozbycie się problemu. Na co dzień podobnie postępujemy z drzazgą czy kolcem, dlatego łatwo przenieść ten odruch na znacznie poważniejsze urazy.

Przekonanie wzmacniają też filmy i seriale, w których bohater wyciąga wbity przedmiot i dopiero później zajmuje się raną. Taki obraz jest prosty i intuicyjny, dlatego łatwo go zapamiętać.

„Przedmiotu głęboko tkwiącego w ranie nie należy samodzielnie wyciągać, ponieważ może on uszkadzać naczynia lub narządy, ale jednocześnie mechanicznie ograniczać krwawienie. Jego nagłe usunięcie może spowodować masywny krwotok, pogłębić uszkodzenie tkanek, naczyń lub nerwów, a w przypadku ran klatki piersiowej czy jamy brzusznej także doprowadzić do bezpośredniego zagrożenia życia.

Wyjątek mogą stanowić sytuacje, w których położenie przedmiotu bezpośrednio uniemożliwia utrzymanie drożności dróg oddechowych albo skuteczne prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej.”

Dr hab. n. o zdr. Michał Czapla, prof. UMW

Najczęściej zadawane pytania

Nie. Głęboko wbitego przedmiotu nie wyciągaj – ustabilizuj go i wezwij pomoc. Jego usunięcie może wywołać silne krwawienie lub pogłębić obrażenia.

Nie wyciągaj go. Wezwij pomoc medyczną, ogranicz przemieszczanie przedmiotu i kontroluj krwawienie wokół rany.

Nie. Nie należy naciskać bezpośrednio na przedmiot ani nim poruszać. Jeśli rana krwawi, ucisk stosuje się wokół niego.

Tak. Może uciskać uszkodzone naczynia i częściowo ograniczać wypływ krwi. Jego usunięcie może wtedy spowodować gwałtowny krwotok.

Podczas analizy rytmu i wyładowania nikt nie może dotykać poszkodowanego. Jeżeli użytkownik stosuje się do komunikatów AED i przed wyładowaniem upewni się, że wszyscy odsunęli ręce, ryzyko porażenia osoby udzielającej pomocy jest bardzo małe.

Bibliografia

[1] Ahn, S.R., Lee, J., Kim, K.Y., Park, C.Y. (2021). Pre-hospital and in-hospital management of an abdominal impalement injury caused by a tree branch. Journal of Trauma and Injury. https://doi.org/10.20408/jti.2021.0051
[2] Kim, J.-Y., Kim, O.H. (2025). Recent Advances in Prehospital and In-Hospital Management of Patients with Severe Trauma. Journal of Clinical Medicine. https://doi.org/10.3390/jcm14072208
[3] Katiyar, A., et al. (2020). An unusual mechanism of hook impalement injury—A case report. International Journal of Surgery Case Reports. https://doi.org/10.25894/ijfae.5.1.4