Fakt: Antykoncepcja hormonalna nie powoduje trwałej niepłodności

Fakt: Antykoncepcja hormonalna nie powoduje trwałej niepłodności

Antykoncepcja hormonalna czasowo zmienia działanie układu rozrodczego. W zależności od metody może hamować owulację, zagęszczać śluz szyjkowy lub zmieniać błonę śluzową macicy. Te mechanizmy mają zapobiegać ciąży podczas stosowania antykoncepcji.

Po odstawieniu metody organizm stopniowo wraca do własnego cyklu hormonalnego. Po tabletkach, plastrach, krążkach czy implantach owulacja może pojawić się już w pierwszych cyklach.

Wyjątkiem pod względem czasu są zastrzyki zawierające medroksyprogesteron w formie depot. Po ich stosowaniu powrót płodności może trwać dłużej, ponieważ lek działa jeszcze przez pewien czas po podaniu. Nie oznacza to trwałego uszkodzenia płodności.

Sam fakt, że ciąża nie pojawia się od razu po odstawieniu antykoncepcji, nie świadczy więc o niepłodności. Także u osób, które wcześniej nie stosowały antykoncepcji, zajście w ciążę może wymagać wielu miesięcy starań.

Dlaczego po odstawieniu mogą pojawić się problemy?

Antykoncepcja hormonalna może łagodzić objawy lub zmieniać przebieg krwawień. Po jej odstawieniu mogą ujawnić się albo ponownie nasilić wcześniej niewidoczne problemy, na przykład:

• zaburzenia owulacji, w tym zespół policystycznych jajników (PCOS),
• endometrioza lub adenomioza,
• hiperprolaktynemia,
• choroby tarczycy.

Znaczenie ma również wiek. Jeśli kobieta stosowała antykoncepcję przez wiele lat i zaczyna starać się o dziecko później, jej płodność mogła w tym czasie naturalnie się obniżyć. Nie oznacza to, że przyczyną jest wcześniejsze stosowanie antykoncepcji.

Na możliwość zajścia w ciążę wpływają również inne czynniki, w tym stan zdrowia partnera. Dlatego trudności z poczęciem wymagają diagnostyki, a nie automatycznego przypisywania ich wcześniejszej antykoncepcji.

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Konsultacji wymagają niepokojące objawy po odstawieniu antykoncepcji, między innymi brak miesiączki przez około trzy miesiące, bardzo nieregularne cykle, nasilony trądzik, nadmierne owłosienie, mlekotok lub silny i przewlekły ból miednicy.

Diagnostykę niepłodności zwykle rozpoczyna się:

• po 12 miesiącach regularnych starań u kobiet poniżej 35. roku życia,
• po 6 miesiącach u kobiet w wieku 35 lat i starszych,
• wcześniej, jeśli kobieta ma ponad 40 lat lub występują czynniki ryzyka niepłodności.

Diagnostyka powinna uwzględniać oboje partnerów.

Skąd wziął się mit?

Antykoncepcja hormonalna wpływa na cykl miesiączkowy, dlatego czasowe zahamowanie owulacji łatwo pomylić z utratą płodności.

Mit wzmacnia też następstwo zdarzeń. Kobieta odstawia antykoncepcję, zaczyna starać się o ciążę i dopiero wtedy dowiaduje się o zaburzeniach owulacji, endometriozie lub innym problemie. Ponieważ trudności ujawniły się po odstawieniu tabletek, łatwo uznać je za ich skutek.

Takie przekonanie podtrzymują również historie publikowane w mediach społecznościowych i popularne określenia, takie jak „rozregulowanie organizmu”.

Dane naukowe nie potwierdzają, aby hormonalne metody antykoncepcji powodowały trwałą niepłodność. W analizie 22 badań naukowych obejmującej blisko 15 tys. kobiet wykazano, że ponad 80 proc. z nich zachodzi w ciążę w ciągu 12 miesięcy od zakończenia stosowania antykoncepcji. Po odstawieniu mogą ujawnić się zaburzenia, które wcześniej pozostawały niezauważone, takie jak endometrioza, adenomioza, hiperprolaktynemia, choroby tarczycy czy zaburzenia związane z funkcjonowaniem jajników. Nie oznacza to jednak, że schorzenia te zostały wywołane przez antykoncepcję. Jeśli po odstawieniu pojawiają się trudności z zajściem w ciążę, zwykle wynikają one z wcześniej istniejących zaburzeń, które podczas stosowania antykoncepcji mogły pozostawać niezauważone. Dlatego zamiast obawiać się samej antykoncepcji, warto zadbać o właściwą diagnostykę i indywidualne planowanie zdrowia reprodukcyjnego.

dr hab. Michał Pomorski, prof. UMW · Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych

Najczęściej zadawane pytania